Czy wiesz jak dbać o zdrowy sen? Prawidłowa higiena snu

Sen jest jedną z podstawowych potrzeb fizjologicznych, na której zaspokajaniu spędzamy nawet 1/3 naszego życia. Codzienne zaspokajanie potrzeby snu jest niezbędne, do zachowania zdrowia zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Pomimo to, poziom wiedzy polskiego społeczeństwa na temat znaczenia snu dla zdrowia jest wciąż zastraszająco niski. Stawiamy na ilość, a nie na jakość przespanych godzin. Nieodpowiednia higiena snu ma negatywny wpływ na stan naszego zdrowia i ogólne samopoczucie. Jak poważna jest skala tego problemu?

Z danych wynika, że około 70% Polaków cierpi na różnego rodzaju zaburzenia snu. Co ciekawe, większość polskiego społeczeństwa przesypia wystarczającą ilość godzin, tzn. około 7-8. Można zatem stwierdzić, że problem leży nie w ilości snu, a w jego jakości. Negatywny wpływ na jakość naszego snu mają liczne czynniki związane bezpośrednio z nieodpowiednim trybem życia. Jakie to czynniki?

Co negatywnie wpływa na nasz sen?

1. Brak aktywności fizycznej

Dotyczy to szczególnie osób wykonujących prace, siedzące i umysłowe, które nie wymagają wysiłku fizycznego. Zmęczenie fizyczne zwiększa głębokość snu, a zatem poprawia jego jakość. Nie należy jednak mylić zmęczenia fizycznego ze zmęczeniem psychicznym. To drugie znacznie utrudnia zasypianie w nocy i funkcjonowanie w ciągu dnia. Według badań, osoby pracujące umysłowo bardzo często cierpią na bezsenność oraz depresję.

2. Podjadanie przed snem

Niekorzystnie na jakość naszego snu wpływają również nocne wędrówki do kuchni po coś do przegryzienia. Jedząc przed snem, zmuszamy nasz układ pokarmowy do pracy. Przez to nasz organizm nie może się w pełni zregenerować, bowiem musi strawić zjedzony przez nas posiłek. Ponadto, nocne podjadanie może doprowadzić do przybierania na wadze. Najlepszym wyjściem będzie zjedzenie czegoś lekkiego do 3 godzin przed snem.

3. Picie kawy lub alkoholu

Substancje stymulujące, takie jak kofeina, mogą działać nawet do 12 godzin od ich spożycia. Kawę najlepiej jest spożywać rano i w południe. Wieczorne picie kawy może skutecznie utrudnić nam zaśnięcie, a nawet doprowadzić do rozregulowania rytmu okołodobowego.

Wbrew powszechnej opinii, negatywnie na sen wpływa też alkohol. Co prawda, pozwala on zasnąć szybciej, ale cierpi na tym jakość snu. Staje się on płytszy, przerywany, a nasz organizm zamiast wypocząć, musi sobie radzić ze strawieniem spożytego trunku.

4. Spędzanie godzin wieczornych przed ekranem telewizora

Gdy nadchodzi pora snu, zwiększa się poziom melatoniny – hormonu odpowiedzialnego za zasypianie w nocy i czuwanie w dzień. Poziom tego hormonu wzrasta w ciemności i obniża się pod wpływem światła. Dzięki temu mamy energię w ciągu dnia, a w nocy jesteśmy senni. Ekspozycja na światło o zbyt później porze obniża poziom melatoniny, a to prowadzi do zbytniego pobudzenia i problemów z zaśnięciem.

Szczególnie niekorzystnie na wydzielanie melatoniny wpływa światło niebieskie, pochodzące z ekranu laptopa, telewizora i telefonu. Korzystanie z tych urządzeń w późnych godzinach wieczornych prowadzi do problemów z zasypianiem oraz zaburzeń rytmu okołodobowego.

5. Zespół opóźnionej fazy snu

Rytm okołodobowy warunkuje prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Mówi nam o tym, jaka pora dnia stwarza najlepsze warunki na wykonywanie różnych czynności biologicznych. To dzięki niemu jesteśmy aktywni w ciągu dnia i zasypiamy w nocy, aby nasz organizm mógł się zregenerować. Negatywnie na rytm okołodobowy wpływa zmiana strefy czasowej, praca zmianowa, czy ekspozycja na światło późnym wieczorem (punkt 4).

Gdy rytm okołodobowy zostaje zaburzony, dochodzi zespołu opóźnionej fazy snu. Osoby cierpiące na tę przypadłość nie potrafią zasnąć wcześniej niż w późnych godzinach nocnych i wstać wcześniej niż w południe. Przez to ich sen jest gorszej jakości, a organizm nie zaznaje pełnej regeneracji.

Brak snu, a konsekwencje zdrowotne

Brak snu ma negatywny wpływ na wszystkie funkcje ludzkiego organizmu. Podejrzewa się, że jest on główną przyczyną epidemii chorób cywilizacyjnych w krajach rozwiniętych. Kiedy śpimy ciało regeneruje się zarówno od strony fizycznej, jak i psychicznej. Prawidłowy sen jest szczególnie ważny w przypadku dzieci i młodzieży. Nie oznacza to jednak, ze dorośli powinni zaniedbywać zdrowy sen, bowiem nieodpowiednia ilość i jakość snu niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Są to między innymi:

zaburzenia pamięci i koncentracji

– depresja i nerwica

– cukrzyca

nadciśnienie

– obniżona odporność

– zaburzenia mowy i wzroku

– zaburzenia równowagi

– drażliwość

niskie libido

rak

– zaburzenia genetyczne

– choroby serca

– zawał

Prawidłowa higiena snu

Higiena snu to zbiór odpowiednich czynności i zasad, które mają za zadanie poprawić jakość snu. Oto kilka podstawowych zasad, których należy przestrzegać, aby czerpać jak najwięcej korzyści ze snu:

1. Nie korzystaj z urządzeń elektronicznych przed spaniem. Lepszą alternatywą będzie czytanie książki, relaksująca kąpiel lub medytacja. Unikaj ostrego światła czy głośnej muzyki. Jeżeli nie potrafisz zasnąć bez towarzystwa laptopa lub telefonu, przynajmniej skorzystaj z opcji filtrowania światła niebieskiego.

2. Nie podjadaj. Jedz kolację najpóźniej 3 godziny przed snem.

3. Zmęcz się fizycznie w ciągu dnia. Na aktywność fizyczną przeznaczaj przynajmniej 30 minut dziennie. Może być to bieganie, szybki spacer, ćwiczenia rozciągające lub siłowe, a nawet taniec.

4. Nie pij kawy i alkoholu przed snem. Unikaj także papierosów.

5. Nie chodź spać później niż o 23 i nie wstawaj później niż o 7 rano.

6. Staraj się zasypiać i wstawać codziennie o tej samej porze.

7. Wietrz sypialnię wieczorem i często zmieniaj pościel na świeżą.

8. Staraj się jak najmniej czasu spędzać w łóżku w ciągu dnia. Jeżeli pracujesz na laptopie w domu, pracuj w miarę możliwości w innym pomieszczeniu niż w sypialni.

9. Usuń zegarek z sypialni, zwłaszcza taki, który wydaje jakiekolwiek dźwięki.

10. Nie pracuj fizycznie i nie uprawiaj sportu do 3 godzin przed snem.

Prawidłowa higiena snu niewątpliwie jest kluczem do zachowania zdrowia. Im głębszy sen, tym większa regeneracja organizmu. Warto zatem zwracać uwagę na jakość snu, a nie tylko na jego ilość. Stres, brak aktywności fizycznej i nieregularny tryb życia mogą negatywnie wpływać na nasz sen. Staraj się wprowadzić powyższe zasady do swojej codziennej rutyny, a jakość Twojego snu z pewnością ulegnie poprawie.

Wiedza na temat zdrowego trybu życia i odżywiania jest Twoją bronią w walce z chorobami. Aby zachować zdrowie i świetne samopoczucie, koniecznie czytaj magazynDr Medicus”. Zapisz się do darmowego newslettera, aby otrzymywać powiadomienia o najnowszych artykułach. To nic nie kosztuje, a może odmienić Twoje życie!